เคฐเคตिเคตाเคฐ, 20 เคœुเคฒाเคˆ 2025

เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ เคฎें เคตेเคฆांเคค เค•ा เคช्เคฐเคญाเคต

 

เคธाเคฐ

เค—ोเคธ्เคตाเคฎी เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•ृเคค 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธाเคนिเคค्เคฏ เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เคชเคฐंเคชเคฐा เค•ा เคเค• เค…เคจुเคชเคฎ เค—्เคฐंเคฅ เคนै, เคœो เคฎुเค–्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคญเค—เคตाเคจ เคฐाเคฎ เค•े เคœीเคตเคจ เคšเคฐिเคค्เคฐ เค”เคฐ เคฒीเคฒाเค“ं เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคฆ्เคฏเคชि เคฏเคน เคเค• เคญเค•्เคคि เค•ाเคต्เคฏ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคคिเคท्เค िเคค เคนै, เคคเคฅाเคชि เค‡เคธเคฎें เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ, เคตिเคถेเคท เคฐूเคช เคธे เคตेเคฆांเคค เค•े เค—เคนเคจ เคธिเคฆ्เคงांเคคों เค•ा เคธुंเคฆเคฐ เคธเคฎाเคตेเคถ เคฎिเคฒเคคा เคนै। เคฏเคน เคถोเคง เค†เคฒेเค– 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคฎें เคตेเคฆांเคค เค•े เคช्เคฐเคญाเคต เค•ा เค…เคจ्เคตेเคทเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคฎें เคตिเคถेเคท เคฐूเคช เคธे เค…เคฆ्เคตैเคค, เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เคฎाเคฐ्เค— เค•े เคธเคฎเคจ्เคตเคฏ เคชเคฐ เคช्เคฐเค•ाเคถ เคกाเคฒा เค—เคฏा เคนै। เคฏเคนांँ เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคนै เค•ि เค•ैเคธे เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ-เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ, เคฎाเคฏा, เคœीเคต-เคœเค—เคค्-เคˆเคถ्เคตเคฐ เคธंเคฌंเคง เค”เคฐ เคฎोเค•्เคท เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃाเค“ं เค•ो เคธเคฐเคฒ, เคธुเค—เคฎ เค”เคฐ เคญเค•्เคคिเคฎเคฏ เคถैเคฒी เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•िเคฏा, เคœिเคธเคธे เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค—ूเคข़เคคा เคœเคจเคฎाเคจเคธ เค•े เคฒिเค เคธुเคฒเคญ เคนो เคธเค•ी।

1. เคช्เคฐเคธ्เคคाเคตเคจा

เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เคชเคฐंเคชเคฐा เคฎें เคตेเคฆांเคค เค•ा เคธ्เคฅाเคจ เคธเคฐ्เคตोเคชเคฐि เคนै, เคœो เคตेเคฆों เค•े เค…ंเคคिเคฎ เคญाเค——เค‰เคชเคจिเคทเคฆों—เค•े เค—เคนเคจ เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคธเคฎाเคนिเคค เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคน เคฌ्เคฐเคน्เคฎ (เคชเคฐเคฎ เคธเคค्เคฏ), เค†เคค्เคฎा (เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคšेเคคเคจा), เค”เคฐ เคœเค—เคค् (เคธंเคธाเคฐ) เค•े เคฎौเคฒिเค• เคธंเคฌंเคงों เค•ा เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै। เคœเคนाँ เคเค• เค“เคฐ เค†เคฆि เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ เค•ा เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคœเค—เคค् เค•ो เคฎाเคฏाเคœเคจ्เคฏ เคฎाเคจเคคा เคนै, เคตเคนीं เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ เค•ा เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคชเคฐ เคฌเคฒ เคฆेเคคा เคนै เค”เคฐ เคœीเคต-เคœเค—เคค् เค•ो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคตिเคถेเคทเคฃ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–เคคा เคนै। เคฎाเคงเคตाเคšाเคฐ्เคฏ เค•ा เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เคœीเคต, เคœเค—เคค् เค”เคฐ เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ो เคชूเคฐ्เคฃเคคः เคญिเคจ्เคจ เคธเคค्เคคाเคँ เคฎाเคจเคคा เคนै।

เค—ोเคธ्เคตाเคฎी เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ (1532-1623 เคˆ.) เคจे เค…เคชเคจे เคฎเคนाเค•ाเคต्เคฏ 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคฎें เคญเค•्เคคि เค•ो เค•ेंเคฆ्เคฐ เคฎें เคฐเค–เคคे เคนुเค เค‡เคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค—ुเคค्เคฅिเคฏों เค•ो เค…เคฆ्เคญुเคค เค•ौเคถเคฒ เคธे เคธुเคฒเคाเคฏा। เคฏเคน เค—्เคฐंเคฅ เคจ เค•ेเคตเคฒ เคเค• เคงाเคฐ्เคฎिเค• เคชाเค  เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เค‡เคธเคฎें เคตेเคฆांเคค เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคคों เค•ा เคเค• เคต्เคฏाเคตเคนाเคฐिเค• เค”เคฐ เคฒोเค•-เค‰เคจ्เคฎुเค– เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคญी เคจिเคนिเคค เคนै। เคฏเคน เคถोเคง เค†เคฒेเค– 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคฎें เคตेเคฆांเคค เค•े เคตिเคตिเคง เค†เคฏाเคฎों เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคธเคฎเคจ्เคตเคฏ เค•ा เคตिเคธ्เคคृเคค เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•เคฐเคคा เคนै।

2. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ เคฎें เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ा เคธเคฎเคจ्เคตเคฏ

เคตेเคฆांเคค เคฎें เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เคฆो เคฎुเค–्เคฏ เคฐूเคชों เคฎें เคฆेเค–ा เคœाเคคा เคนै: เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ (เคจिเคฐाเค•ाเคฐ, เคจिเคฐ्เคตिเคถेเคท, เค…เค—ोเคšเคฐ) เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ (เคธाเค•ाเคฐ, เค—ुเคฃों เคธे เคฏुเค•्เคค, เค…เคตเคคाเคฐ เคฐूเคช)। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे เค‡เคจ เคฆोเคจों เค…เคตเคงाเคฐเคฃाเค“ं เค•ो เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ เคฎें เคธเคนเคœเคคा เคธे เคเค•ीเค•ृเคค เค•िเคฏा:

 * เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ा เคšिเคค्เคฐเคฃ: เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค…เคจेเค• เคธ्เคฅเคฒों เคชเคฐ เคญเค—เคตाเคจ เคฐाเคฎ เค•ो เคชเคฐเคฎ, เค…เคœเคจ्เคฎा, เค…เคจाเคฆि, เค…เคจंเคค เค”เคฐ เคธเคฐ्เคตเคต्เคฏाเคชी เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•เคฐเคคे เคนैं, เคœो เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เค•े เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เค•े เคธเคฎाเคจ เคนै। เคตे เคฒिเค–เคคे เคนैं:

   > "เคฌिเคจु เคชเค— เคšเคฒเค‡ เคธुเคจเค‡ เคฌिเคจु เค•ाเคจा। เค•เคฐ เคฌिเคจु เค•เคฐ्เคฎ เค•เคฐเค‡ เคฌिเคงि เคจाเคจा॥

   > เค†เคจเคจ เคฐเคนिเคค เคธเค•เคฒ เคฐเคธ เคญोเค—ी। เคฌिเคจु เคฌाเคจी เคฌเค•เคคा เคฌเคก़ เคœोเค—ी॥" [1]

   > (เคฌिเคจा เคชैเคฐों เค•े เคšเคฒเคคा เคนै, เคฌिเคจा เค•ाเคจ เค•े เคธुเคจเคคा เคนै। เคฌिเคจा เคนाเคฅों เค•े เค…เคจेเค• เค•เคฐ्เคฎ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฌिเคจा เคฎुเค– เค•े เคธเคญी เคฐเคธों เค•ा เคญोเค— เค•เคฐเคคा เคนै। เคฌिเคจा เคตाเคฃी เค•े เคเค• เคฎเคนाเคจ เคตเค•्เคคा เคนै।)

   > เคฏเคน เคตเคฐ्เคฃเคจ เคธ्เคชเคท्เคŸ เคฐूเคช เคธे เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ, เคจिเคฐाเค•ाเคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ा เคฆ्เคฏोเคคเค• เคนै, เคœो เค‡ंเคฆ्เคฐिเคฏों เคธे เคชเคฐे เคนै। เค‡เคธी เคช्เคฐเค•ाเคฐ, เคถिเคต-เคชाเคฐ्เคตเคคी เคธंเคตाเคฆ เคฎें เคญी เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ी เคฎเคนिเคฎा เค•ा เค—ुเคฃเค—ाเคจ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนै।

   > 

 * เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ी เคช्เคฐเคงाเคจเคคा: เคฏเคฆ्เคฏเคชि เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เคธ्เคตीเค•ाเคฐเคคे เคนैं, เค‰เคจเค•ी เคญเค•्เคคि เค•ा เค•ेंเคฆ्เคฐ เคญเค—เคตाเคจ เคฐाเคฎ เค•ा เคธเค—ुเคฃ, เคธाเค•ाเคฐ เคฐूเคช เคนै। เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ เคฎें เคฐाเคฎ เคฎเคฐ्เคฏाเคฆा เคชुเคฐुเคทोเคค्เคคเคฎ, เค•เคฐुเคฃा เค•े เคธाเค—เคฐ เค”เคฐ เคญเค•्เคคों เค•े เค‰เคฆ्เคงाเคฐเค• เค•े เคฐूเคช เคฎें เค…เคตเคคเคฐिเคค เคนोเคคे เคนैं। เคฏเคน เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा, เคตिเคถेเคทเค•เคฐ เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ เค•े เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เค•े เค…เคจुเคฐूเคช เคนै, เคœเคนाँ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เค…เคจंเคค เค•เคฒ्เคฏाเคฃเค•ाเคฐी เค—ुเคฃों เคธे เคฏुเค•्เคค เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•े เคฒिเค, เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคนी เคญเค•्เคคों เค•े เค‰เคฆ्เคงाเคฐ เคนेเคคु เคธเค—ुเคฃ เคฐूเคช เคงाเคฐเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै:

   > "เคœो เค—ुเคจ เคฐเคนिเคค เคธเค—ुเคจ เคธोเค‡ เค•ैเคธे। เคœเคฒु เคนिเคฎ เค‰เคชเคฒ เคฌिเคฒเค— เคจเคนिं เคœैเคธे॥" [2]

   > (เคœो เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคนै เคตเคนी เคธเค—ुเคฃ เค•ैเคธे? เคœैเคธे เคœเคฒ เค”เคฐ เคนिเคฎเค–ंเคก เคญिเคจ्เคจ เคจเคนीं เคนोเคคे।)

   > เคฏเคน เคชंเค•्เคคि เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ เค•े เค…เคญेเคฆ เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคी เคนै, เคœเคนाँ เคธเค—ुเคฃ เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค•ी เคนी เค…เคญिเคต्เคฏเค•्เคคि เคนै।

   > 

3. เคฎाเคฏा เค”เคฐ เคœเค—เคค् เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा

เคตेเคฆांเคค, เคตिเคถेเคทเคคः เค…เคฆ्เคตैเคค, เคœเค—เคค् เค•ो เคฎाเคฏा เคฆ्เคตाเคฐा เคจिเคฐ्เคฎिเคค เค”เคฐ เคฎिเคฅ्เคฏा เคฎाเคจเคคा เคนै। เคฏเคน เค…เคœ्เคžाเคจ เค•ी เคถเค•्เคคि เคนै เคœो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เคตिเคตिเคง เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเค•เคŸ เค•เคฐเคคी เคนै। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे เคญी เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ เคฎें เคฎाเคฏा เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•ो เค—เคนเคฐाเคˆ เคธे เค†เคค्เคฎเคธाเคค เค•िเคฏा เคนै:

 *  เคคुเคฒเคธीเคฐाเคฎ เคฌเคคाเคคे เคนैं เค•ि เคฏเคน เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคธंเคธाเคฐ เคญเค—เคตाเคจ เค•ी เคฎाเคฏा เค•ा เคนी เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคนै, เค”เคฐ เคฎाเคฏा เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคนी เคนเคฎ เค‡เคธे เคธเคค्เคฏ เคฎाเคจ เคฌैเค เคคे เคนैं। เคœเคฌ เคคเค• เคœीเคต เค…เคœ्เคžाเคจ เคฎें เคฐเคนเคคा เคนै, เคคเคฌ เคคเค• เคตเคน เค‡เคธ เคฎाเคฏा เค•े เคฌंเคงเคจ เคฎें เคซँเคธा เคฐเคนเคคा เคนै:

   > "เค…เค—ुเคจ, เคธเค—ुเคจ เคฆुเค‡ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธเคฐूเคชा। เค…เค•เคฅ, เค…เค—ाเคง, เค…เคจाเคฆि เค…เคจूเคชा॥

   > เคฎोเคฐि เคฌुเคฆ्เคงि เค…เคธ เค•เคนเค‡ เคฌिเคธेเคทी। เค•เคฐि เคนเคฐि เค•ृเคชा เคจिเคฐुเคชเคฎ เคฆेเค–ी॥" [3]

   > (เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคฆो เคธ्เคตเคฐूเคช เคนैं, เคœो เค…เค•เคฅเคจीเคฏ, เค…เค—ाเคง, เค…เคจाเคฆि เค”เคฐ เค…เคจुเคชเคฎ เคนैं। เคฎेเคฐी เคฌुเคฆ्เคงि เคตिเคถेเคท เคฐूเคช เคธे เค•เคนเคคी เคนै เค•ि เคนเคฐि เค•ी เค•ृเคชा เคธे เค‡เคธे เค…เคจुเคชเคฎ เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–ा เคœा เคธเค•เคคा เคนै।)

   > เคฏเคน เคฎाเคฏा เคœीเคต เค•ो เคญ्เคฐเคฎिเคค เค•เคฐเคคी เคนै เค”เคฐ เค‰เคธे เค…เคชเคจे เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคธ्เคตเคฐूเคช (เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธे เคเค•เคค्เคต) เค•ो เคœाเคจเคจे เคธे เคฐोเค•เคคी เคนै।

   เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เค‡เคธ เคฎाเคฏा เค•े เคฌंเคงเคจ เคธे เคฎुเค•्เคคि เค•ेเคตเคฒ เคญเค—เคตाเคจ เค•ी เค•ृเคชा เค”เคฐ เค‰เคจเค•ी เคญเค•्เคคि เคธे เคนी เคธंเคญเคต เคนै। เคœเคฌ เคœीเคต เคญเค—เคตाเคจ เค•े เคช्เคฐเคคि เคชूเคฐ्เคฃเคคः เคธเคฎเคฐ्เคชिเคค เคนो เคœाเคคा เคนै, เคคो เคฎाเคฏा เค•ा เคชเคฐ्เคฆा เคนเคŸ เคœाเคคा เคนै เค”เคฐ เค‰เคธे เคธเคค्เคฏ เค•ा เคœ्เคžाเคจ เคนोเคคा เคนै।

4. เคœीเคต, เคœเค—เคค् เค”เคฐ เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा เคธंเคฌंเคง

เคตेเคฆांเคค เค•ी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเคँ เคœीเคต (เค†เคค्เคฎा), เคœเค—เคค् (เคธंเคธाเคฐ) เค”เคฐ เคˆเคถ्เคตเคฐ (เคฌ्เคฐเคน्เคฎ) เค•े เคธंเคฌंเคง เค•ो เคญिเคจ्เคจ-เคญिเคจ्เคจ เคฐूเคช เคธे เคต्เคฏाเค–्เคฏाเคฏिเคค เค•เคฐเคคी เคนैं। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे เค‡เคธ เคธंเคฌंเคง เค•ो เคญเค•्เคคि-เค‰เคจ्เคฎुเค– เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ เคธे เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•िเคฏा เคนै:

 * เค…เคฆ्เคตैเคค เค•ा เคช्เคฐเคญाเคต (เคเค•เคค्เคต): 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคฎें เค•ुเค› เคเคธे เค…ंเคถ เคนैं เคœो เคœीเคต เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคฎूเคฒเคญूเคค เคเค•เคค्เคต เค•ी เค“เคฐ เคธंเค•ेเคค เค•เคฐเคคे เคนैं, เคตिเคถेเคทเคคः เคœเคฌ เค…เคœ्เคžाเคจ เค•े เคจाเคถ เค•ी เคฌाเคค เค•ी เคœाเคคी เคนै। เคœीเคต เค•ी เคชเคฐเคฎ เค…เคตเคธ्เคฅा เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธे เค…เคญिเคจ्เคจเคคा เคนै।

 * เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค•ा เคช्เคฐเคญाเคต (เค…ंเคถเคค्เคต เค”เคฐ เคญेเคฆ): เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เคुเค•ाเคต เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ เค•े เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค•ी เค“เคฐ เค…เคงिเค• เคช्เคฐเคคीเคค เคนोเคคा เคนै। เคตे เคœीเคต เค”เคฐ เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•े เคฌीเคš เคธेเคตเค•-เคธ्เคตाเคฎी เค•ा เคธंเคฌंเคง เคธ्เคฅाเคชिเคค เค•เคฐเคคे เคนैं, เคœเคนाँ เคœीเคต เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा เค…ंเคถ เคนोเคคे เคนुเค เคญी เค…เคชเคจी เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคชเคนเคšाเคจ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคคा เคนै। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•े เคฒिเค, เคœीเคต เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा 'เคฆाเคธ' เคนै:

   > "เคธेเคตเค• เคธेเคต्เคฏ เคญाเคต เคฌिเคจु เคญเคต เคจ เคคเคฐिเค… เค‰เคฐเค—ाเคฐि।

   > เคญเคœเคนु เคฐाเคฎ เคชเคฆ เคชंเค•เคœ เค…เคธ เคธिเคฆ्เคงांเคค เคฌिเคšाเคฐि॥" [4]

   > (เคนे เค—เคฐुเคก़! เคธेเคตเค• เค”เคฐ เคธेเคต्เคฏ เค•े เคญाเคต เค•े เคฌिเคจा เคธंเคธाเคฐ เคธाเค—เคฐ เคชाเคฐ เคจเคนीं เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा। เคฐाเคฎ เค•े เคšเคฐเคฃ เค•เคฎเคฒों เค•ा เคญเคœเคจ เค•เคฐो, เคเคธा เคธिเคฆ्เคงांเคค เคตिเคšाเคฐ เค•เคฐเค•े।)

   > เคฏเคน เคธंเคฌंเคง เคญเค•्เคคि เคชเคฐंเคชเคฐा เค•ा เค†เคงाเคฐ เคนै เค”เคฐ เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคค เคธे เคฎेเคฒ เค–ाเคคा เคนै เคœเคนाँ เคœीเคต, เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा เค…เคตिเคš्เค›िเคจ्เคจ เค…ंเคถ เคนोเคจे เคชเคฐ เคญी เคญेเคฆ เค•ो เคฌเคจाเค เคฐเค–เคคा เคนै। เคœเค—เคค เคญी เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा เคถเคฐीเคฐ เคนै, เคœो เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคนै เคฒेเค•िเคจ เคˆเคถ्เคตเคฐ เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคนै।

   > 

5. เคฎोเค•्เคท เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เคฎाเคฐ्เค—

เคตेเคฆांเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท (เคœเคจ्เคฎ-เคฎृเคค्เคฏु เค•े เคšเค•्เคฐ เคธे เคฎुเค•्เคคि) เคชเคฐเคฎ เคชुเคฐुเคทाเคฐ्เคฅ เคฎाเคจा เค—เคฏा เคนै। เคœเคนाँ เค…เคฆ्เคตैเคค เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคฎोเค•्เคท เค•ा เคฎाเคฐ्เค— เคฌเคคाเคคा เคนै, เคตเคนीं เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค”เคฐ เคฆ्เคตैเคค เคญเค•्เคคि เค•ो เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฎाเคจเคคे เคนैं। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคฎें เคฎोเค•्เคท เค•ो เคญเค•्เคคि เคฎाเคฐ्เค— เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคจे เคตाเคฒा เคฌเคคाเคฏा เคนै:

  เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•े เคฒिเค, เคญเค—เคตाเคจ เคฐाเคฎ เค•े เคช्เคฐเคคि เค…เคจเคจ्เคฏ เคช्เคฐेเคฎ เค”เคฐ เคธเคฎเคฐ्เคชเคฃ เคนी เคฎोเค•्เคท เค•ा เค…ंเคคिเคฎ เค”เคฐ เคธเคฌเคธे เคธुเค—เคฎ เคฎाเคฐ्เค— เคนै। เคตे เคœ्เคžाเคจ, เคตैเคฐाเค—्เคฏ เค”เคฐ เค•เคฐ्เคฎ เค•ो เคญเค•्เคคि เค•े เคชूเคฐเค• เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–เคคे เคนैं, เคœो เค…ंเคคเคคः เคญเค•्เคคि เคฎें เคนी เคธเคฎाเคนिเคค เคนो เคœाเคคे เคนैं:

   > "เคญเค—เคคिเคนीเคจ เค—ुเคจ เคธเคฌ เคธुเค– เคค्เคฏाเค—ू। เคธो เคจเคฐ เคœिเคฏँเคค เคซिเคฐेเค‰ เคœเค— เค•ाเค—ू॥" [5]

   > (เคญเค•्เคคिเคนीเคจ เคฎเคจुเคท्เคฏ เคธเคญी เค—ुเคฃों เค”เคฐ เคธुเค–ों เค•ो เคค्เคฏाเค— เคฆेเคคा เคนै। เคตเคน เคฎเคจुเคท्เคฏ เคœเค—เคค เคฎें เค•ौเค เค•े เคธเคฎाเคจ เคœीเคคा เคนै।)

   > เคฏเคน เคญเค•्เคคि เคนी เค…เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคจाเคถ เค•เคฐเคคी เคนै เค”เคฐ เคœीเคต เค•ो เคชเคฐเคฎ เคถांเคคि เคต เคชเคฐเคฎाเคจंเคฆ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคी เคนै, เคœो เคตेเคฆांเคค เค•े เคฎोเค•्เคท เค•ी เค…เคตเคธ्เคฅा เค•े เคนी เคธเคฎाเคจ เคนै।

   

  เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคธाเคฏुเคœ्เคฏ เคฎुเค•्เคคि (เคญเค—เคตाเคจ เค•े เคธाเคฅ เคเค•เคฐूเคชเคคा เคฏा เค‰เคจเค•े เคฒोเค• เคฎें เคจिเคตाเคธ) เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆेเคคे เคนैं, เคœो เคญเค•्เคคि เคฎाเคฐ्เค— เค•ा เค…ंเคคिเคฎ เคฒเค•्เคท्เคฏ เคนै। เคฏเคน เคœीเคตเคจ्เคฎुเค•्เคคि (เคœीเคตिเคค เคฐเคนเคคे เคนुเค เคฎोเค•्เคท) เค”เคฐ เคตिเคฆेเคนเคฎुเค•्เคคि (เคฆेเคน เคค्เคฏाเค—เคจे เค•े เคฌाเคฆ เคฎोเค•्เคท) เคฆोเคจों เค•ो เคธंเคญเคต เคฌเคจाเคคी เคนै।

6. เคจिเคท्เค•เคฐ्เคท

เค—ोเคธ्เคตाเคฎी เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เค•ृเคค 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ, เคตिเคถेเคทเค•เคฐ เคตेเคฆांเคค เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคคों เค•ो เคญเค•्เคคि เค•े เคชเคฐिเคช्เคฐेเค•्เคท्เคฏ เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เคเค• เค…เคฆ्เคตिเคคीเคฏ เค—्เคฐंเคฅ เคนै। เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ เคจे เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคฌीเคš เคธाเคฎंเคœเคธ्เคฏ เคธ्เคฅाเคชिเคค เค•िเคฏा, เคฎाเคฏा เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เค•ो เคธ्เคชเคท्เคŸ เค•िเคฏा, เค”เคฐ เคœीเคต, เคœเค—เคค् เคคเคฅा เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•े เคธंเคฌंเคง เค•ो เคธेเคตเค•-เคธेเคต्เคฏ เคญाเคต เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคธเคฎเคाเคฏा।

เค‰เคจ्เคนोंเคจे เคตेเคฆांเคค เค•ी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเค“ं—เคฎुเค–्เคฏเคคः เค…เคฆ्เคตैเคค (เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค”เคฐ เคฎाเคฏा เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा ) เค”เคฐ เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค (เคธเค—ुเคฃ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ, เคœीเคต-เคˆเคถ्เคตเคฐ เคธंเคฌंเคง เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เคฎเคนเคค्เคต)—เคธे เคช्เคฐेเคฐเคฃा เคฒी เค”เคฐ เค‰เคจ्เคนें เคเค• เคญเค•्เคคि-เคช्เคฐเคงाเคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เคขाँเคšे เคฎें เคชिเคฐोเคฏा। เค‰เคจเค•ा เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค—ूเคข़เคคा เค•ो เค•เคฎ เค•เคฐเค•े เคญเค•्เคคि เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคฎोเค•्เคท เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•े เคฎाเคฐ्เค— เค•ो เคœเคจเคธाเคงाเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค เคธुเคฒเคญ เคฌเคจाเคจा เคฅा।

เค‡เคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ, 'เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ' เค•ेเคตเคฒ เคเค• เคญเค•्เคคि เค•ाเคต्เคฏ เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคเค• เคธเคฎเคจ्เคตिเคค เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค•ृเคคि เคนै เคœो เคตेเคฆांเคค เค•े เค—เคนเคจเคคเคฎ เคธिเคฆ्เคงांเคคों เค•ो เคธเคนเคœ, เคธเคฐเคฒ เค”เคฐ เคนृเคฆเคฏเคธ्เคชเคฐ्เคถी เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•เคฐเคคी เคนै।

เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคธूเคšी (Bibliography)

[1] เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ, เค—ोเคธ्เคตाเคฎी. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ, เคฌाเคฒเค•ाเคฃ्เคก, เคฆोเคนा 118 เค•े เคฌाเคฆ เค•ी เคšौเคชाเคˆ। เค—ीเคคा เคช्เคฐेเคธ เค—ोเคฐเค–เคชुเคฐ।

[2] เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ, เค—ोเคธ्เคตाเคฎी. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ, เคฌाเคฒเค•ाเคฃ्เคก, เคฆोเคนा 117 เค•े เคฌाเคฆ เค•ी เคšौเคชाเคˆ। เค—ीเคคा เคช्เคฐेเคธ เค—ोเคฐเค–เคชुเคฐ

[3] เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ, เค—ोเคธ्เคตाเคฎी. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ, เคฌाเคฒเค•ाเคฃ्เคก, เคฆोเคนा 117 เค•े เคฌाเคฆ เค•ी เคšौเคชाเคˆ। เค—ीเคคा เคช्เคฐेเคธ เค—ोเคฐเค–เคชुเคฐ।

[4] เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ, เค—ोเคธ्เคตाเคฎी. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ, เค‰เคค्เคคเคฐเค•ाเคฃ्เคก, เคฆोเคนा 125 เค•े เคฌाเคฆ เค•ी เคšौเคชाเคˆ। เค—ीเคคा เคช्เคฐेเคธ เค—ोเคฐเค–เคชुเคฐ।

[5] เคคुเคฒเคธीเคฆाเคธ, เค—ोเคธ्เคตाเคฎी. เคฐाเคฎเคšเคฐिเคคเคฎाเคจเคธ, เค‰เคค्เคคเคฐเค•ाเคฃ्เคก, เคฆोเคนा 119 เค•े เคฌाเคฆ เค•ी เคšौเคชाเคˆ। เค—ीเคคा เคช्เคฐेเคธ เค—ोเคฐเค–เคชुเคฐ।


เค—ुเคฐुเคตाเคฐ, 17 เคœुเคฒाเคˆ 2025

เคตेเคฆांเคค: เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เคฎें เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคฎोเค•्เคท เค•ा เคฎाเคฐ्เค—



เคธाเคฐ: เคฏเคน เคถोเคง เคชเคค्เคฐ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•ी เคเค• เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคถाเค–ा, เคตेเคฆांเคค เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃाเค“ं เค”เคฐ เคธिเคฆ्เคงांเคคों เค•ा เค…เคจ्เคตेเคทเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคน เคตेเคฆांเคค เค•े เคเคคिเคนाเคธिเค• เคตिเค•ाเคธ, เค‰เคธเค•ी เคช्เคฐเคฎुเค– เคถाเค–ाเค“ं (เค…เคฆ्เคตैเคค, เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค, เคฆ्เคตैเคค), เคœ्เคžाเคจเคฎीเคฎांเคธा, เคคเคค्เคตเคฎीเคฎांเคธा เค”เคฐ เคฎोเค•्เคท เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เคชเคฐ เคช्เคฐเค•ाเคถ เคกाเคฒเคคा เคนै। เค‡เคธ เคชเคค्เคฐ เค•ा เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคตेเคฆांเคค เค•े เคธाเคฐ เค•ो เคธเคฎเคเคจा เค”เคฐ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตिเคšाเคฐ เคชเคฐ เค‡เคธเค•े เค—เคนเคฐे เคช्เคฐเคญाเคต เค•ो เค‰เคœाเค—เคฐ เค•เคฐเคจा เคนै।

เคชเคฐिเคšเคฏ:

เคตेเคฆांเคค, เคœिเคธเค•ा เคถाเคฌ्เคฆिเค• เค…เคฐ्เคฅ "เคตेเคฆों เค•ा เค…ंเคค" เคฏा "เคตेเคฆों เค•ा เคถिเค–เคฐ" เคนै, เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•ी เคเค• เคช्เคฐเคฎुเค– เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคนै। เคฏเคน เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค เคนै, เคœो เคตेเคฆों เค•े เคœ्เคžाเคจเค•ाเคฃ्เคก เค•े เคนिเคธ्เคธे เคนैं เค”เคฐ เค—เคนเคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค…ंเคคเคฐ्เคฆृเคท्เคŸि เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं। เคตेเคฆांเคค เค•ा เค•ेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคตिเคทเคฏ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ (เคชเคฐเคฎ เคตाเคธ्เคคเคตिเค•เคคा) เค”เคฐ เค†เคค्เคฎा (เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคšेเคคเคจा) เค•े เคธंเคฌंเคง เค•ो เคธเคฎเคเคจा เคนै, เคคเคฅा เคฎोเค•्เคท (เคœเคจ्เคฎ เค”เคฐ เคฎृเคค्เคฏु เค•े เคšเค•्เคฐ เคธे เคฎुเค•्เคคि) เค•े เคฎाเคฐ्เค— เค•ो เคช्เคฐเคถเคธ्เคค เค•เคฐเคจा เคนै। เคธเคฆिเคฏों เคธे, เคตेเคฆांเคค เคจे เค…เคจเค—िเคจเคค เคตिเคšाเคฐเค•ों เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคธाเคงเค•ों เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•िเคฏा เคนै, เค”เคฐ เค†เคœ เคญी เคฏเคน เคตैเคถ्เคตिเค• เคธ्เคคเคฐ เคชเคฐ เคช्เคฐाเคธंเค—िเค• เคฌเคจा เคนुเค† เคนै।

เคตेเคฆांเคค เค•ा เคเคคिเคนाเคธिเค• เคตिเค•ाเคธ:

เคตेเคฆांเคค เค•ा เค‰เคฆ्เคญเคต เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เคธे เคนुเค†, เคœिเคจเค•ी เคฐเคšเคจा เคฒเค—เคญเค— 800 เคˆเคธा เคชूเคฐ्เคต เคธे 500 เคˆเคธा เคชूเคฐ्เคต เค•े เคฌीเคš เคนुเคˆ เคฅी। เค‡เคจ เค—्เคฐंเคฅों เคฎें เคฏเคœ्เคžीเคฏ เค…เคจुเคท्เค ाเคจों เคธे เคนเคŸเค•เคฐ เค†เคค्เคฎ-เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เค•ी เคช्เคฐเค•ृเคคि เคชเคฐ เคง्เคฏाเคจ เค•ेंเคฆ्เคฐिเคค เค•िเคฏा เค—เคฏा। เคฌाเคฆ เคฎें, เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธूเคค्เคฐ, เคฎเคนเคฐ्เคทि เคฌाเคฆเคฐाเคฏเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคฐเคšिเคค, เคจे เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เค•े เคฌिเค–เคฐे เคนुเค เคตिเคšाเคฐों เค•ो เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เค•िเคฏा เค”เคฐ เคตेเคฆांเคค เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•े เคฒिเค เคเค• เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เค†เคงाเคฐ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•िเคฏा।

เคนाเคฒांเค•ि, เคตेเคฆांเคค เค•ी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเค“ं เค•ा เคตिเค•ाเคธ เคฌाเคฆ เคฎें เคนुเค†, เคœเคฌ เคฎเคนाเคจ เค†เคšाเคฐ्เคฏों เคจे เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธूเคค्เคฐ เค”เคฐ เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เค•ी เค…เคชเคจी-เค…เคชเคจी เคต्เคฏाเค–्เคฏाเคं เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•ीं। เค‡เคจเคฎें เคธे เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคฎुเค– เค†เคšाเคฐ्เคฏ เค†เคฆि เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ (เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค), เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ (เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค) เค”เคฐ เคฎाเคงเคตाเคšाเคฐ्เคฏ (เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค) เคฅे। เค‡เคจเค•े เคญाเคท्เคฏ เค”เคฐ เคตिเคšाเคฐ เค†เคœ เคญी เคตेเคฆांเคค เค•े เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•ा เค†เคงाเคฐ เคนैं।

เคตेเคฆांเคค เค•ी เคช्เคฐเคฎुเค– เคถाเค–ाเคँ:

เคตेเคฆांเคค เค•ो เคฎुเค–्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคคीเคจ เคช्เคฐเคฎुเค– เคถाเค–ाเค“ं เคฎें เคตเคฐ्เค—ीเค•ृเคค เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै, เคœो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค”เคฐ เค†เคค्เคฎा เค•े เคธंเคฌंเคง เค•ो เคฒेเค•เคฐ เคญिเคจ्เคจ เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ เคฐเค–เคคी เคนैं:

 * เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค (เค…เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆ): เค†เคฆि เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆिเคค, เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เค”เคฐ เคต्เคฏाเคชเค• เคฐूเคช เคธे เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•ी เคœाเคจे เคตाเคฒी เคถाเค–ा เคนै। "เค…เคฆ्เคตैเคค" เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै "เคเค• เค•े เคฌिเคจा เคฆूเคธเคฐा" เคฏा "เค—ैเคฐ-เคฆ्เคตैเคค"। เคฏเคน เคฎाเคจเคคा เคนै เค•ि เค•ेเคตเคฒ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคนी เคชเคฐเคฎ เคธเคค्เคฏ เคนै เค”เคฐ เค†เคค्เคฎा (เคœीเคตाเคค्เคฎा) เคฎूเคฒ เคฐूเคช เคธे เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคธเคฎाเคจ เคนै। เคฎाเคฏा (เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคกीเคฏ เคญ्เคฐเคฎ) เค•े เค•ाเคฐเคฃ เคนी เค†เคค्เคฎा เค…เคชเคจी เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคช्เคฐเค•ृเคคि เค•ो เคญूเคฒเค•เคฐ เคธ्เคตเคฏं เค•ो เคถเคฐीเคฐ เค”เคฐ เคฎเคจ เคธे เคœुเคก़ा เคฎाเคจเคคी เคนै। เค…เคฆ्เคตैเคค เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เคฎोเค•्เคท (เคฎुเค•्เคคि) เค…เคœ्เคžाเคจ เค•े เค‰เคจ्เคฎूเคฒเคจ เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ-เค†เคค्เคฎा เค•ी เคเค•เคคा เค•े เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท เค…เคจुเคญเคต เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै। เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ เค•ा เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เค•เคฅเคจ "เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธเคค्เคฏं เคœเค—เคจ्เคฎिเคฅ्เคฏा เคœीเคตो เคฌ्เคฐเคน्เคฎैเคต เคจाเคชเคฐः" (เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคนी เคธเคค्เคฏ เคนै, เคœเค—เคค เคฎिเคฅ्เคฏा เคนै, เคœीเคต เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคนी เคนै, เค•ोเคˆ เค”เคฐ เคจเคนीं) เค…เคฆ्เคตैเคค เค•े เคธाเคฐ เค•ो encapsulates เค•เคฐเคคा เคนै।

 * เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค (เคฏोเค—्เคฏ เค…เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆ): เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆिเคค, เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เค…เคฆ्เคตैเคค เคธे เคญिเคจ्เคจ เคนै เค•ि เคฏเคน เคฎाเคจเคคा เคนै เค•ि เคฌ्เคฐเคน्เคฎ, เคœीเคตाเคค्เคฎा (เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค†เคค्เคฎा) เค”เคฐ เคœเค—เคค (เคญौเคคिเค• เคฆुเคจिเคฏा) เคธเคญी เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคนैं। เคนाเคฒांเค•ि, เคœीเคตाเคค्เคฎा เค”เคฐ เคœเค—เคค เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े 'เคตिเคถेเคทเคฃ' เคฏा 'เค—ुเคฃ' เคนैं, เคœो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคนैं เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธे เค…เคตिเคญाเคœ्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคœुเคก़े เคนुเค เคนैं। เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค‡เคจ เคฆोเคจों เค•ा เคจिเคฏाเคฎเค•, เคช्เคฐेเคฐเค• เค”เคฐ เคงाเคฐเค• เคนै। เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคฎें, เคฎोเค•्เคท เคญเค•्เคคि (เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เคช्เคฐเคคि เคช्เคฐेเคฎเคชूเคฐ्เคฃ เคธเคฎเคฐ्เคชเคฃ) เค”เคฐ เคช्เคฐเคชเคค्เคคि (เคถเคฐเคฃ) เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคœीเคตाเคค्เคฎा เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เคธाเคฅ เคเค• เคตिเคถेเคท เคธंเคฌंเคง เคฎें เคœुเคก़เคคी เคนै, เคฒेเค•िเคจ เค…เคชเคจी เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคชเคนเคšाเคจ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคคी เคนै।

 * เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค (เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆ): เคฎाเคงเคตाเคšाเคฐ्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคธ्เคฅाเคชिเคค, เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เคฌ्เคฐเคน्เคฎ, เคœीเคตाเคค्เคฎा เค”เคฐ เคœเค—เคค เค•े เคฌीเคš เคชूเคฐ्เคฃ เคฆ्เคตैเคค เคฏा เคญिเคจ्เคจเคคा เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆेเคคा เคนै। เคฏเคน เคฎाเคจเคคा เคนै เค•ि เคฏे เคคीเคจों เคฎौเคฒिเค• เคฐूเคช เคธे เค”เคฐ เคถाเคถ्เคตเคค เคฐूเคช เคธे เค…เคฒเค—-เค…เคฒเค— เคตाเคธ्เคคเคตिเค•เคคाเคं เคนैं। เคฌ्เคฐเคน्เคฎ (เคตिเคท्เคฃु) เคธเคฐ्เคตोเคš्เคš เค”เคฐ เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคนै, เคœเคฌเค•ि เคœीเคตाเคค्เคฎाเคं เค”เคฐ เคœเค—เคค เค†เคถ्เคฐिเคค เคนैं। เคฆ्เคตैเคค เคฆเคฐ्เคถเคจ เคฎें, เคฎोเค•्เคท เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เค…เคจुเค—्เคฐเคน เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคœीเคตाเคค्เคฎाเคं เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เคธाเคฅ เคถाเคถ्เคตเคค เคฆाเคธ-เคธ्เคตाเคฎी เคธंเคฌंเคง เคฎें เค†เคจंเคฆ เค•ा เค…เคจुเคญเคต เค•เคฐเคคी เคนैं।

เคตेเคฆांเคค เค•ी เคœ्เคžाเคจเคฎीเคฎांเคธा เค”เคฐ เคคเคค्เคตเคฎीเคฎांเคธा:

 * เคœ्เคžाเคจเคฎीเคฎांเคธा (Epistemology): เคตेเคฆांเคค เคœ्เคžाเคจ เค•े เคตिเคญिเคจ्เคจ เคธ्เคฐोเคคों เค•ो เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคจเคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท (เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท เคงाเคฐเคฃा), เค…เคจुเคฎाเคจ (เค…เคจुเคฎाเคจ), เค‰เคชเคฎाเคจ (เคคुเคฒเคจा), เคถเคฌ्เคฆ (เคถाเคธ्เคค्เคฐों เค•ा เคช्เคฐเคฎाเคฃ), เค…เคฐ्เคฅเคชเคค्เคคि (เค…เคจुเคฎाเคจ เคธे เคœ्เคžाเคจ) เค”เคฐ เค…เคจुเคชเคฒเคฌ्เคงि (เค—ैเคฐ-เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงि เคธे เคœ्เคžाเคจ) เคถाเคฎिเคฒ เคนैं। เคนाเคฒांเค•ि, เค…ंเคคिเคฎ เคธเคค्เคฏ เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ-เคœ्เคžाเคจ เค•े เคฒिเค, เคตे เคถाเคธ्เคค्เคฐ (เคถ्เคฐुเคคि) เค•ो เคธเคฐ्เคตोเคš्เคš เคช्เคฐเคฎाเคฃ เคฎाเคจเคคे เคนैं। เคตेเคฆों เค”เคฐ เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เค•ो เค…เคชौเคฐुเคทेเคฏ (เคฎाเคจเคต-เคฐเคšिเคค เคจเคนीं) เค”เคฐ เคถाเคถ्เคตเคค เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธ्เคฐोเคค เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै।

 * เคคเคค्เคตเคฎीเคฎांเคธा (Metaphysics): เคตेเคฆांเคค เค•ी เคคเคค्เคตเคฎीเคฎांเคธा เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•े เค•ेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคตिเคšाเคฐ เค•े เค‡เคฐ्เคฆ-เค—िเคฐ्เคฆ เค˜ूเคฎเคคी เคนै। เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ो เคชเคฐเคฎ เคตाเคธ्เคคเคตिเค•เคคा, เคธเคญी เค…เคธ्เคคिเคค्เคต เค•ा เคธ्เคฐोเคค, เคจिเคฐ्เค—ुเคฃ (เค—ुเคฃों เคธे เคชเคฐे) เค”เคฐ เคธเค—ुเคฃ (เค—ुเคฃों เคธเคนिเคค, เคœैเคธे เคˆเคถ्เคตเคฐ) เคฆोเคจों เค•े เคฐूเคช เคฎें เคตเคฐ्เคฃिเคค เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนै। เคœเค—เคค เค•ो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ी เค…เคญिเคต्เคฏเค•्เคคि เคฏा เค‰เคธ เคชเคฐ เค†เคฐोเคชिเคค เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै (เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเค“ं เคฎें เคญिเคจ्เคจเคคा)। เค†เคค्เคฎा เค•ो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค•ा เคเค• เค…ंเคถ เคฏा เคธ्เคตเคฏं เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै। เคฆुเค– เค•ा เคฎूเคฒ เค•ाเคฐเคฃ เค…เคœ्เคžाเคจ เคฏा เคธ्เคตเคฏं เค•ी เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคช्เคฐเค•ृเคคि เค•े เคฌाเคฐे เคฎें เค—เคฒเคคเคซเคนเคฎी เค•ो เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै।

เคฎोเค•्เคท เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा:

เคฎोเค•्เคท (เคฎुเค•्เคคि) เคตेเคฆांเคค เค•ा เคชเคฐเคฎ เคฒเค•्เคท्เคฏ เคนै। เคนाเคฒांเค•ि, เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเคं เคฎोเค•्เคท เค•े เคธ्เคตเคฐूเคช เค”เคฐ เค‡เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•े เคฎाเคฐ्เค— เคชเคฐ เคญिเคจ्เคจ-เคญिเคจ्เคจ เคตिเคšाเคฐ เคฐเค–เคคी เคนैं:

 * เค…เคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท: เค…เคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท เค…เคœ्เคžाเคจ เค•े เค‰เคจ्เคฎूเคฒเคจ เค”เคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎ-เค†เคค्เคฎा เค•ी เคเค•เคคा เค•े เค…เคจुเคญเคต เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै। เคฏเคน เค•ोเคˆ เคจเคˆ เค…เคตเคธ्เคฅा เคจเคนीं เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เค…เคชเคจी เคตाเคธ्เคคเคตिเค•, เคชเคนเคฒे เคธे เคนी เคฎुเค•्เคค เคช्เคฐเค•ृเคคि เค•ी เคชเคนเคšाเคจ เคนै। เค‡เคธे 'เคœीเคตเคจเคฎुเค•्เคคि' (เคœीเคตเคจเค•ाเคฒ เคฎें เคฎुเค•्เคคि) เค”เคฐ 'เคตिเคฆेเคนเคฎुเค•्เคคि' (เคฆेเคน เคค्เคฏाเค—เคจे เค•े เคฌाเคฆ เคฎुเค•्เคคि) เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–ा เคœाเคคा เคนै।

 * เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท: เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท เคญเค•्เคคि เค”เคฐ เคถเคฐเคฃाเค—เคคि เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคœीเคตाเคค्เคฎा เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ (เคฌ्เคฐเคน्เคฎ) เค•े เคธाเคฅ เคเค• เค†เคจंเคฆเคฎเคฏ เคธंเคฌंเคง เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เค•เคฐเคคी เคนै। เค‡เคธเคฎें เคœीเคตाเคค्เคฎा เค…เคชเคจी เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคชเคนเคšाเคจ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคคी เคนै เค”เคฐ เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เค—ुเคฃों เค•ा เค…เคจुเคญเคต เค•เคฐเคคी เคนै।

 * เคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท: เคฆ्เคตैเคค เคฎें เคฎोเค•्เคท เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เค…เคจुเค—्เคฐเคน เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคœीเคตाเคค्เคฎा เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•ी เคธेเคตा เคฎें เคถाเคถ्เคตเคค เค†เคจंเคฆ เค•ा เค…เคจुเคญเคต เค•เคฐเคคी เคนै। เค‡เคธเคฎें เคœीเคตाเคค्เคฎा เค”เคฐ เคชเคฐเคฎेเคถ्เคตเคฐ เค•े เคฌीเคš เค•ा เคฆ्เคตैเคค เคฌเคจा เคฐเคนเคคा เคนै।

เคจिเคท्เค•เคฐ्เคท:

เคตेเคฆांเคค เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•े เคธเคฌเคธे เคชเคฐिเคท्เค•ृเคค เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคช्เคฐเคฃाเคฒिเคฏों เคฎें เคธे เคเค• เคนै। เค‡เคธเค•ी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเค“ं เคจे เคฌ्เคฐเคน्เคฎ, เค†เคค्เคฎा, เคœเค—เคค เค”เคฐ เคฎोเค•्เคท เค•े เคฌाเคฐे เคฎें เค—เคนเคฐे เค”เคฐ เคตिเคธ्เคคृเคค เคตिเคšाเคฐ เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เค•िเค เคนैं। เค…เคฆ्เคตैเคค เค•ा เค…เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆी เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ, เคตिเคถिเคท्เคŸाเคฆ्เคตैเคค เค•ा เคฏोเค—्เคฏ เค…เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆ, เค”เคฐ เคฆ्เคตैเคค เค•ा เคฆ्เคตैเคคเคตाเคฆ—เคช्เคฐเคค्เคฏेเค• เคจे เคญाเคฐเคคीเคฏ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคตिเคšाเคฐ เคชเคฐ เค…เคชเคจी เค…เคฎिเคŸ เค›ाเคช เค›ोเคก़ी เคนै। เคตेเคฆांเคค เคจ เค•ेเคตเคฒ เคเค• เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เคฎोเค•्เคท เค”เคฐ เค†เคค्เคฎ-เคธाเค•्เคทाเคค्เค•ाเคฐ เค•े เคฒिเค เคเค• เคต्เคฏाเคตเคนाเคฐिเค• เคฎाเคฐ्เค— เคญी เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคा เคนै। เค‡เคธเค•ी เค•ाเคฒाเคคीเคค เค…ंเคคเคฐ्เคฆृเคท्เคŸि เค†เคœ เคญी เคฎाเคจเคต เคšेเคคเคจा, เคตाเคธ्เคคเคตिเค•เคคा เค•ी เคช्เคฐเค•ृเคคि เค”เคฐ เคฆुเค– เคธे เคฎुเค•्เคคि เค•ी เค–ोเคœ เคฎें เคช्เคฐाเคธंเค—िเค• เคฌเคจी เคนुเคˆ เคนै।

เคธंเคฆเคฐ्เคญ:

 * เคฎूเคฒ เค—्เคฐंเคฅ:

   * เค‰เคชเคจिเคทเคฆ (เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเคฎुเค– เค‰เคชเคจिเคทเคฆ เคœैเคธे เคˆเคถ, เค•ेเคจ, เค•เค , เคฎुंเคกเค•, เคฎांเคกूเค•्เคฏ, เคคैเคค्เคคिเคฐीเคฏ, เค›ांเคฆोเค—्เคฏ, เคฌृเคนเคฆाเคฐเคฃ्เคฏเค•)।

   * เคฌाเคฆเคฐाเคฏเคฃ, เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เคธूเคค्เคฐ।

   * เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ, เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคธूเคค्เคฐ เคญाเคท्เคฏ।

   * เคฐाเคฎाเคจुเคœाเคšाเคฐ्เคฏ, เคถ्เคฐीเคญाเคท्เคฏ।

   * เคฎाเคงเคตाเคšाเคฐ्เคฏ, เคธเคฐ्เคตเคฆเคฐ्เคถเคจเคธंเค—्เคฐเคน।

 * เคชुเคธ्เคคเค•ों เค”เคฐ เคถैเค•्เคทเคฃिเค• เคธ्เคฐोเคคों เคธे:

   * Dasgupta, S. N. (1922). A History of Indian Philosophy. Vol. 1. Cambridge University Press. (เคตेเคฆांเคค เค•े เคเคคिเคนाเคธिเค• เคตिเค•ाเคธ เค”เคฐ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถाเค–ाเค“ं เคชเคฐ เคเค• เคตिเคธ्เคคृเคค เค…เคตเคฒोเค•เคจ เค•े เคฒिเค)

   * Deutsch, E. (1969). Advaita Vedanta: A Philosophical Reconstruction. University of Hawaii Press. (เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆांเคค เค•ी เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เค—เคนเคฐाเคˆ เค•ो เคธเคฎเคเคจे เค•े เคฒिเค)

   * Mahadevan, T. M. P. (1975). Outlines of Hinduism. Chetana Pvt. Ltd. (เคตेเคฆांเคค เค•े เคฎूเคฒเคญूเคค เคธिเคฆ्เคงांเคคों เคชเคฐ เคเค• เคธंเค•्เคทिเคช्เคค เค”เคฐ เคธ्เคชเคท्เคŸ เคชเคฐिเคšเคฏ เค•े เคฒिเค)

   * Radhakrishnan, S. (1923). Indian Philosophy. Vol. 2. George Allen & Unwin. (เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค”เคฐ เคตेเคฆांเคค เค•ी เคตिเคธ्เคคृเคค เคšเคฐ्เคšा เค•े เคฒिเค)

   * Sharma, C. D. (1960). A Critical Survey of Indian Philosophy. Motilal Banarsidass. (เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•ी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเคฃाเคฒिเคฏों เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคฌीเคš เค•े เคธंเคฌंเคงों เคชเคฐ เคต्เคฏाเคชเค• เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•े เคฒिเค)


เคฌुเคงเคตाเคฐ, 16 เคœुเคฒाเคˆ 2025

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा: เคญाเคฐเคคीเคฏ เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค•ा เค†เคงाเคฐเคธ्เคคंเคญ


เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค•ी เค†เคค्เคฎा เค”เคฐ เค‡เคธเค•ी เค…เคจूเค ी เคชเคนเคšाเคจ เค•ा เคเค• เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคชเคนเคฒू 'เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा' เคนै। เคฏเคน เค•ेเคตเคฒ เคถिเค•्เคทा เคฆेเคจे เค”เคฐ เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•ा เคเค• เคคเคฐीเค•ा เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคœ्เคžाเคจ, เคจैเคคिเค•เคคा เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ो เคชीเคข़ी-เคฆเคฐ-เคชीเคข़ी เคนเคธ्เคคांเคคเคฐिเคค เค•เคฐเคจे เคตाเคฒी เคเค• เคœीเคตंเคค, เค—เคคिเคถीเคฒ เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคญी เคนै। เคฏเคน เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เคธเคนเคธ्เคฐाเคฌ्เคฆिเคฏों เคธे เคญाเคฐเคคीเคฏ เคœ्เคžाเคจ, เค•เคฒा, เคตिเคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•ा เคชोเคทเคฃ เค•เคฐเคคी เค† เคฐเคนी เคนै เค”เคฐ เค‡เคธเคจे เค…เคธंเค–्เคฏ เคตिเคฆ्เคตाเคจों, เคธंเคคों, เค•เคฒाเค•ाเคฐों เค”เคฐ เคตिเคšाเคฐเค•ों เค•ो เคœเคจ्เคฎ เคฆिเคฏा เคนै เคœिเคจ्เคนोंเคจे เคฎाเคจเคตเคคा เค•ो เคธเคฎृเคฆ्เคง เค•िเคฏा เคนै।

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ी เค…เคตเคงाเคฐเคฃा เค”เคฐ เคฎเคนเคค्เคต

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เคถाเคฌ्เคฆिเค• เค…เคฐ्เคฅ เคนै 'เค—ुเคฐु เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•ी เคชเคฐंเคชเคฐा'। เค‡เคธเคฎें เค—ुเคฐु (เคถिเค•्เคทเค•) เคตเคน เคนोเคคा เคนै เคœो เค…เคœ्เคžाเคจ เค•े เค…ंเคงเค•ाเคฐ เค•ो เคฆूเคฐ เค•เคฐเค•े เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคช्เคฐเค•ाเคถ เคซैเคฒाเคคा เคนै, เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ (เค›ाเคค्เคฐ) เคตเคน เคนोเคคा เคนै เคœो เคตिเคจเคฎ्เคฐเคคा, เคธเคฎเคฐ्เคชเคฃ เค”เคฐ เคœिเคœ्เคžाเคธा เค•े เคธाเคฅ เค‰เคธ เคœ्เคžाเคจ เค•ो เค—्เคฐเคนเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคน เคธंเคฌंเคง เค•ेเคตเคฒ เคฌौเคฆ्เคงिเค• เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เค—เคนเคฐा เคญाเคตเคจाเคค्เคฎเค• เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคฎें เค—ुเคฐु เค…เคชเคจे เคถिเคท्เคฏ เค•े เคธเคฐ्เคตांเค—ीเคฃ เคตिเค•ाเคธ เค•े เคฒिเค เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคฐूเคช เคธे เคช्เคฐเคคिเคฌเคฆ्เคง เคนोเคคा เคนै।

เคฎเคนเคค्เคต:

  เคœ्เคžाเคจ เค•ा เค…เคตिเคฐเคฒ เคช्เคฐเคตाเคน: เคฏเคน เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เคธुเคจिเคถ्เคšिเคค เค•เคฐเคคी เคนै เค•ि เคœ्เคžाเคจ เคฎौเค–िเค•, เคช्เคฐाเคฏोเค—िเค• เค”เคฐ เคฒिเค–िเคค เคฐूเคช เคฎें เคฌिเคจा เค•िเคธी เคต्เคฏเคตเคงाเคจ เค•े เคเค• เคชीเคข़ी เคธे เคฆूเคธเคฐी เคชीเคข़ी เคคเค• เคช्เคฐเคตाเคนिเคค เคนोเคคा เคฐเคนे।

 * เคจैเคคिเค• เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคตिเค•ाเคธ: เค‡เคธเคฎें เค•ेเคตเคฒ เค…เค•ाเคฆเคฎिเค• เคœ्เคžाเคจ เคนी เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคœीเคตเคจ เคฎूเคฒ्เคฏों, เคจैเคคिเค•เคคा, เค…เคจुเคถाเคธเคจ เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เค…ंเคคเคฐ्เคฆृเคท्เคŸि เค•ा เคญी เคธंเคšाเคฐ เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคถिเคท्เคฏ เคเค• เคชूเคฐ्เคฃ เคต्เคฏเค•्เคคि เคฌเคจเคคा เคนै।

 * เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ: เคญाเคฐเคคीเคฏ เค•เคฒाเค“ं, เคธंเค—ीเคค, เคจृเคค्เคฏ, เคฆเคฐ्เคถเคจ เค”เคฐ เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค”เคฐ เคธंเคตเคฐ्เคงเคจ เค‡เคธी เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคนुเค† เคนै।

 * เคต्เคฏเค•्เคคिเคค्เคต เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ: เค—ुเคฐु เคถिเคท्เคฏ เค•े เคšเคฐिเคค्เคฐ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ, เค‰เคธเค•ी เคถเค•्เคคिเคฏों เค•ो เคชเคนเคšाเคจเคจे เค”เคฐ เค‰เคธเค•ी เค•เคฎเคœोเคฐिเคฏों เค•ो เคฆूเคฐ เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคญूเคฎिเค•ा เคจिเคญाเคคा เคนै।

 * เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ: เค†เคงुเคจिเค• เคถिเค•्เคทा เคช्เคฐเคฃाเคฒी เค•े เคตिเคชเคฐीเคค, เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏेเค• เคถिเคท्เคฏ เค•ो เค‰เคธเค•ी เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค•्เคทเคฎเคคा เค”เคฐ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เคฎिเคฒเคคा เคนै।

เคเคคिเคนाเคธिเค• เคชเคฐिเคช्เคฐेเค•्เคท्เคฏ เค”เคฐ เคตिเค•ाเคธ

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ी เคœเคก़ें เคตैเคฆिเค• เค•ाเคฒ เคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนैं, เคœเคฌ เคถिเค•्เคทा เค—ुเคฐुเค•ुเคฒों เคฎें เคฆी เคœाเคคी เคฅी। เค‡เคธे เค•ुเค› เค‡เคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคธเคฎเคा เคœा เคธเค•เคคा เคนै-

เคตैเคฆिเค• เค•ाเคฒ:

เคตैเคฆिเค• เคฏुเค— เคฎें เค—ुเคฐुเค•ुเคฒ เคถिเค•्เคทा เค•ा เค•ेंเคฆ्เคฐ เคนोเคคे เคฅे। เค›ाเคค्เคฐ เค—ुเคฐु เค•े เค†เคถ्เคฐเคฎ เคฎें เคฐเคนเคคे เคฅे เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคฆैเคจिเค• เคœीเคตเคจ เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคฌเคจเคคे เคฅे। เคตे เค•ेเคตเคฒ เคตेเคฆ, เค‰เคชเคจिเคทเคฆ เค”เคฐ เคฆเคฐ्เคถเคจ เคนी เคจเคนीं เคธीเค–เคคे เคฅे, เคฌเคฒ्เค•ि เคœीเคตเคจ เคœीเคจे เค•ी เค•เคฒा, เคฆैเคจिเค• เค•เคฐ्เคคเคต्เคฏों เค•ा เคชाเคฒเคจ เค”เคฐ เคจैเคคिเค• เค†เคšเคฐเคฃ เคญी เคธीเค–เคคे เคฅे।

 * :เค‹เค—्เคตेเคฆ, เคฏเคœुเคฐ्เคตेเคฆ, เคธाเคฎเคตेเคฆ เค”เคฐ เค…เคฅเคฐ्เคตเคตेเคฆ เคฎें เค—ुเคฐुเค“ं เค”เคฐ เคถिเค•्เคทा เค•े เคฎเคนเคค्เคต เค•ा เค‰เคฒ्เคฒेเค– เคฎिเคฒเคคा เคนै। เค‰เคชเคจिเคทเคฆों เคฎें เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคตाเคฆों เค•ी เคญเคฐเคฎाเคฐ เคนै, เคœैเคธे เค•เค ोเคชเคจिเคทเคฆ เคฎें เคจเคšिเค•ेเคคा เค”เคฐ เคฏเคฎ เค•ा เคธंเคตाเคฆ, เคคเคฅा เค›ांเคฆोเค—्เคฏ เค‰เคชเคจिเคทเคฆ เคฎें เคถ्เคตेเคคเค•ेเคคु เค”เคฐ เค‰เคฆ्เคฆाเคฒเค• เค†เคฐुเคฃि เค•ा เคธंเคตाเคฆ। เคฏे เคธंเคตाเคฆ เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•े เคฒिเค เคถिเคท्เคฏ เค•ी เคœिเคœ्เคžाเคธा เค”เคฐ เค—ुเคฐु เค•े เคงैเคฐ्เคฏ เคคเคฅा เค—เคนเคจ เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं।

เค‰เคชเคจिเคทเคฆिเค• เค•ाเคฒ:

เค‡เคธ เค•ाเคฒ เคฎें เคœ्เคžाเคจ เค•ी เคชเคฐाเค•ाเคท्เค ा เค•ो เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เค—ुเคฐु เค•ा เคฎเคนเคค्เคต เค”เคฐ เคญी เคฌเคข़ เค—เคฏा। เค‰เคชเคจिเคทเคฆ เค—ुเคฐु เค•ी เคฎเคนिเคฎा เค•ा เค—ुเคฃเค—ाเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं เค”เคฐ เค‰เคจ्เคนें 'เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคตेเคค्เคคा' เคฎाเคจเคคे เคนैं। เคถिเคท्เคฏ เค—ुเคฐु เค•े เคธाเคจ्เคจिเคง्เคฏ เคฎें เคฐเคนเค•เคฐ เคจ เค•ेเคตเคฒ เคตेเคฆों เค•ा เค…เคง्เคฏเคฏเคจ เค•เคฐเคคे เคฅे, เคฌเคฒ्เค•ि เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•े เคฒिเค เคญी เคช्เคฐเคฏाเคธเคฐเคค เคฐเคนเคคे เคฅे।

เคชौเคฐाเคฃिเค• เค•ाเคฒ:

เคชुเคฐाเคฃों เค”เคฐ เคฎเคนाเค•ाเคต्เคฏों เคฎें เคญी เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคงों เค•े เค…เคจेเค• เคช्เคฐेเคฐเค• เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคฎिเคฒเคคे เคนैं।

   * เคฐाเคฎाเคฏเคฃ: เคฎเคนเคฐ्เคทि เคตเคถिเคท्เค  เค”เคฐ เคญเค—เคตाเคจ เคฐाเคฎ เค•ा เคธंเคฌंเคง เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เค†เคฆเคฐ्เคถ เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนै, เคœเคนाँ เคตเคถिเคท्เค  เคจे เคฐाเคฎ เค•ो เคจ เค•ेเคตเคฒ เค…เคธ्เคค्เคฐ-เคถเคธ्เคค्เคฐ เค•ा เคœ्เคžाเคจ เคฆिเคฏा, เคฌเคฒ्เค•ि เคงเคฐ्เคฎ เค”เคฐ เคฐाเคœเคงเคฐ्เคฎ เค•ा เคญी เคชाเค  เคชเคข़ाเคฏा।

   * เคฎเคนाเคญाเคฐเคค: เคฆ्เคฐोเคฃाเคšाเคฐ्เคฏ เค”เคฐ เคชांเคกเคตों เคต เค•ौเคฐเคตों เค•ा เคธंเคฌंเคง, เคตिเคถेเคท เคฐूเคช เคธे เค…เคฐ्เคœुเคจ เค”เคฐ เคฆ्เคฐोเคฃाเคšाเคฐ्เคฏ เค•ा เคธंเคฌंเคง, เคœเคนाँ เค—ुเคฐु เคจे เค…เคชเคจे เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคถ्เคฐेเคท्เค  เคงเคจुเคฐ्เคงเคฐ เคฌเคจाเคฏा। เคญเค—เคตाเคจ เค•ृเคท्เคฃ เค”เคฐ เค…เคฐ्เคœुเคจ เค•ा เคธंเคฌंเคง, เคœเคนाँ เค•ृเคท्เคฃ เคจे เค•ुเคฐुเค•्เคทेเคค्เคฐ เค•े เคฏुเคฆ्เคงเคญूเคฎि เคฎें เค…เคฐ्เคœुเคจ เค•ो 'เคญเค—เคตเคฆ्เค—ीเคคा' เค•ा เคœ्เคžाเคจ เคฆेเค•เคฐ เค‰เคธे เค•เคฐ्เคคเคต्เคฏเคชเคฐाเคฏเคฃเคคा เค”เคฐ เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ा เคฎाเคฐ्เค— เคฆिเค–ाเคฏा, เคฏเคน เคญी เคเค• เค‰เคค्เค•ृเคท्เคŸ เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคตाเคฆ เคนै। เคต्เคฏाเคธ เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคถिเคท्เคฏ เคญी เค‡เคธ เคชเคฐंเคชเคฐा เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคฅे।

เคฌौเคฆ्เคง เค”เคฐ เคœैเคจ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा:

เค‡เคจ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐाเค“ं เคฎें เคญी เค—ुเคฐु เค•ा เคธ्เคฅाเคจ เค…เคค्เคฏंเคค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฐเคนा เคนै।

  เคฌौเคฆ्เคง เคงเคฐ्เคฎ เคฎें เคฌुเคฆ्เคง เค•ो 'เคถिเค•्เคทเค•' (เค—ुเคฐु) เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคญिเค•्เคทुเค“ं เค•ो 'เคถिเคท्เคฏ' เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–ा เคœाเคคा เคนै। เคธंเค˜ เคฎें เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคง เคฎोเค•्เคท เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•े เคฒिเค เค…เคค्เคฏंเคค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฅे। เคœैเคจ เคงเคฐ्เคฎ เคฎें เคคीเคฐ्เคฅंเค•เคฐों เค•ो เค—ुเคฐु เคฎाเคจा เคœाเคคा เคนै, เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เค‰เคชเคฆेเคถों เค•ो เคถिเคท्เคฏों เคฆ्เคตाเคฐा เค…เคจुเคธเคฐเคฃ เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।

เคฎเคง्เคฏเค•ाเคฒीเคจ เค”เคฐ เค†เคงुเคจिเค• เค•ाเคฒ:

เคญเค•्เคคि เค†ंเคฆोเคฒเคจ, เคธंเคค เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค”เคฐ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค• เคธंเคช्เคฐเคฆाเคฏों เคฎें เค—ुเคฐु เค•ा เคฎเคนเคค्เคต เค…เค•्เคทुเคฃ्เคฃ เคฐเคนा।

   * เคญเค•्เคคि เค†ंเคฆोเคฒเคจ: เค•เคฌीเคฐ เค”เคฐ เคฐाเคฎाเคจंเคฆ, เคฎीเคฐाเคฌाเคˆ เค”เคฐ เคฐเคตिเคฆाเคธ, เคธूเคฐเคฆाเคธ เค”เคฐ เคตเคฒ्เคฒเคญाเคšाเคฐ्เคฏ - เคเคธे เค…เคจेเค• เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนैं เคœเคนाँ เคถिเคท्เคฏों เคจे เค…เคชเคจे เค—ुเคฐुเค“ं เคธे เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เค•ा เคฎाเคฐ्เค— เคธीเค–ा। เค—ुเคฐु เค—्เคฐंเคฅ เคธाเคนिเคฌ เคฎें เคธिเค–ों เค•े เค—ुเคฐुเค“ं เค•े เค‰เคชเคฆेเคถ เคธंเค•เคฒिเคค เคนैं, เคœो เค—ुเคฐु เค•े เคชเคฐเคฎ เคฎเคนเคค्เคต เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै।

   * เค…เคฆ्เคตैเคค เคตेเคฆाเคจ्เคค: เคถंเค•เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคถिเคท्เคฏों เคจे เค‡เคธ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ो เค†เค—े เคฌเคข़ाเคฏा, เคœเคนाँ เค—ुเคฐु เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ा เคฎाเคฐ्เค— เคฆिเค–ाเคคा เคนै।

   * เคธूเคซी เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा: เคชीเคฐ (เค—ुเคฐु) เค”เคฐ เคฎुเคฐीเคฆ (เคถिเคท्เคฏ) เค•ा เคธंเคฌंเคง เค‡เคธ्เคฒाเคฎ เค•ी เคธूเคซी เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เค…เคญिเคจ्เคจ เค…ंเค— เคนै, เคœเคนाँ เคชीเคฐ เคฎुเคฐीเคฆ เค•ो เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฎाเคฐ्เค— เคชเคฐ เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•เคฐเคคा เคนै।

   * เค†เคงुเคจिเค• เค•ाเคฒ: เคธ्เคตाเคฎी เคตिเคตेเค•ाเคจंเคฆ เค”เคฐ เคฐाเคฎเค•ृเคท्เคฃ เคชเคฐเคฎเคนंเคธ เค•ा เคธंเคฌंเคง, เคฎเคนाเคค्เคฎा เค—ांเคงी เค”เคฐ เค—ोเคชाเคฒ เค•ृเคท्เคฃ เค—ोเค–เคฒे เค•ा เคธंเคฌंเคง, เคฏे เคธเคญी เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•े เค†เคงुเคจिเค• เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนैं।

เค—ुเคฐु เค•े เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคฆाเคฏिเคค्เคต

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ी เคธเคซเคฒเคคा เค—ुเคฐु เค•े เค—ुเคฃों เคชเคฐ เคฌเคนुเคค เคนเคฆ เคคเค• เคจिเคฐ्เคญเคฐ เค•เคฐเคคी เคนै। เคถाเคธ्เคค्เคฐों เคฎें เค—ुเคฐु เค•े เคฒिเค เค…เคจेเค• เค—ुเคฃों เค•ा เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนै।

เค—ुเคฐु เค•े เค—ुเคฃ:

 * เคœ्เคžाเคจเคตाเคจ (เคตिเคฆ्เคตाเคจ): เค—ुเคฐु เค•ो เค…เคชเคจे เคตिเคทเคฏ เค•ा เค—เคนเคฐा เคœ्เคžाเคจ เคนोเคจा เคšाเคนिเค।

 * เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคจिเคท्เค  (เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจी): เค‰เคธे เคจ เค•ेเคตเคฒ เคฒौเค•िเค• เคœ्เคžाเคจ, เคฌเคฒ्เค•ि เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เคญी เคนोเคจा เคšाเคนिเค, เคคाเค•ि เคตเคน เคถिเคท्เคฏ เค•ो เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฎाเคฐ्เค— เคชเคฐ เคฒे เคœा เคธเค•े।

 * เคงैเคฐ्เคฏเคตाเคจ เค”เคฐ เค•เคฐुเคฃाเคฎเคฏ: เค—ुเคฐु เค•ो เคถिเคท्เคฏ เค•े เคช्เคฐเคคि เคงैเคฐ्เคฏเคตाเคจ เค”เคฐ เค•เคฐुเคฃाเคฎเคฏ เคนोเคจा เคšाเคนिเค, เค‰เคธเค•ी เค—เคฒเคคिเคฏों เค•ो เคธुเคงाเคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคจी เคšाเคนिเค।

 * เคค्เคฏाเค—ी เค”เคฐ เคจिเคธ्เคตाเคฐ्เคฅ: เค—ुเคฐु เค•ो เค…เคชเคจे เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคจिเคธ्เคตाเคฐ्เคฅ เคญाเคต เคธे เคฌांเคŸเคจा เคšाเคนिเค, เคฌिเคจा เค•िเคธी เคฒोเคญ เค•े।

 * เคถांเคค เค”เคฐ เคœिเคคेंเคฆ्เคฐिเคฏ: เค‰เคธे เค…เคชเคจी เค‡ंเคฆ्เคฐिเคฏों เคชเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เคฐเค–เคจा เคšाเคนिเค เค”เคฐ เคถांเคค เคธ्เคตเคญाเคต เค•ा เคนोเคจा เคšाเคนिเค।

 * เค†เคšเคฐเคฃเคถीเคฒ (เคธเคฆाเคšाเคฐी): เค—ुเคฐु เค•ो เคธ्เคตเคฏं เคธเคฆाเคšाเคฐी เคนोเคจा เคšाเคนिเค, เค•्เคฏोंเค•ि เคถिเคท्เคฏ เค…เคชเคจे เค—ुเคฐु เค•े เค†เคšเคฐเคฃ เค•ा เคนी เค…เคจुเค•เคฐเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै।

 * เคธंเคฆेเคนเคจाเคถเค•: เค—ुเคฐु เคฎें เคถिเคท्เคฏ เค•े เคธเคญी เคธंเคฆेเคนों เค•ो เคฆूเคฐ เค•เคฐเคจे เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เคนोเคจी เคšाเคนिเค।

เค—ुเคฐु เค•े เคฆाเคฏिเคค्เคต:

 * เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธंเคšाเคฐ: เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคธเคนी เค”เคฐ เคชूเคฐ्เคฃ เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคจा।

 * เคจैเคคिเค• เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ: เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคธเคนी เค”เคฐ เค—เคฒเคค เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคจा, เค‰เคธे เคจैเคคिเค• เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ा เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคช्เคฐेเคฐिเคค เค•เคฐเคจा।

 * เคต्เคฏเค•्เคคिเคค्เคต เคตिเค•ाเคธ: เคถिเคท्เคฏ เค•ी เค•्เคทเคฎเคคाเค“ं เค•ो เคชเคนเคšाเคจเคจा เค”เคฐ เค‰เคจ्เคนें เคตिเค•เคธिเคค เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคจा।

 * เค•เค िเคจाเค‡เคฏों เคฎें เคธเคนाเคฏเคคा: เคถिเคท्เคฏ เค•ो เค‰เคธเค•ी เคšुเคจौเคคिเคฏों เค”เคฐ เคธเคฎเคธ्เคฏाเค“ं เคธे เค‰เคฌเคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคจा।

 * เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เค‰เคจ्เคจเคคि: เคฏเคฆि เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคนै, เคคो เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคฎोเค•्เคท เคฏा เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•े เคฎाเคฐ्เค— เคชเคฐ เค…เค—्เคฐเคธเคฐ เค•เคฐเคจा।

 * เคชเคฐीเค•्เคทा เค”เคฐ เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ: เคถिเคท्เคฏ เค•े เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคช्เคฐเค—เคคि เค•ा เคธเคฎเคฏ-เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เค•เคฐเคจा।

เคถिเคท्เคฏ เค•े เค—ुเคฃ เค”เคฐ เคฆाเคฏिเคค्เคต

เค—ुเคฐु เคธे เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคถिเคท्เคฏ เคฎें เคญी เค•ुเค› เคตिเคถिเคท्เคŸ เค—ुเคฃों เค•ा เคนोเคจा เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै। เค‰เคชเคจिเคทเคฆ เค”เคฐ เค…เคจ्เคฏ เค—्เคฐंเคฅ เคเค• เค†เคฆเคฐ्เคถ เคถिเคท्เคฏ เค•े เค—ुเคฃों เค•ा เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคธे เคตเคฐ्เคฃเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं।

เคถिเคท्เคฏ เค•े เค—ुเคฃ:

 * เคถ्เคฐเคฆ्เคงाเคตाเคจ: เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เค…เคŸूเคŸ เคถ्เคฐเคฆ्เคงा เค”เคฐ เคตिเคถ्เคตाเคธ เคฐเค–เคจा। เคฌिเคจा เคถ्เคฐเคฆ्เคงा เค•े เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคฆ्เคตाเคฐ เคจเคนीं เค–ुเคฒเคคा।

 * เคœिเคœ्เคžाเคธु (เคฎुเคฎुเค•्เคทु): เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•ी เคคीเคต्เคฐ เค‡เคš्เค›ा เคฐเค–เคจा।

 * เคตिเคจเคฎ्เคฐ (เคธेเคตाเคญाเคตी): เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เคตिเคจเคฎ्เคฐ เคฐเคนเคจा เค”เคฐ เค‰เคจเค•ी เคธेเคตा เค•เคฐเคจा। เคถाเคธ्เคค्เคฐों เคฎें 'เคธेเคตा' เค•ो เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคคि เค•ा เคเค• เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธाเคงเคจ เคฎाเคจा เค—เคฏा เคนै।

 * เค…เคจुเคถाเคธिเคค (เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค): เค†เคค्เคฎ-เค…เคจुเคถाเคธเคจ เค•ा เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคจा เค”เคฐ เค…เคชเคจी เค‡ंเคฆ्เคฐिเคฏों เคชเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เคฐเค–เคจा।

 * เคเค•ाเค—्เคฐเคšिเคค्เคค: เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เคชूเคฐ्เคฃ เคเค•ाเค—्เคฐเคคा เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจा।

 * เคชเคฐीเค•्เคทाเคฐ्เคฅी (เคชเคฐीเค•्เคทเค•): เค—ुเคฐु เค•े เคฆिเค เคœ्เคžाเคจ เค•ो เค•ेเคตเคฒ เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เคนी เคจเคนीं เค•เคฐเคจा, เคฌเคฒ्เค•ि เค‰เคธ เคชเคฐ เคฎเคจเคจ เค•เคฐเคจा เค”เคฐ เค…เคชเคจी เคฌुเคฆ्เคงि เคธे เค‰เคธเค•ा เคชเคฐीเค•्เคทเคฃ เคญी เค•เคฐเคจा (เคฏเคน เคเค• เค‰เคš्เคš เคธ्เคคเคฐीเคฏ เค—ुเคฃ เคนै เคœो เค…ंเคงाเคจुเค•เคฐเคฃ เคธे เคฌเคšाเคคा เคนै)।

 * เคงैเคฐ्เคฏเคตाเคจ: เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคคि เคฎें เคธเคฎเคฏ เค”เคฐ เคงैเคฐ्เคฏ เคฆोเคจों เคฒเค—เคคे เคนैं।

 * เค—ुเคฐु เคญเค•्เคค: เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เคจिเคท्เค ा เค”เคฐ เคญเค•्เคคि เคฐเค–เคจा।

เคถिเคท्เคฏ เค•े เคฆाเคฏिเคค्เคต:

 * เค—ुเคฐु เค†เคœ्เคžा เค•ा เคชाเคฒเคจ: เค—ुเคฐु เค•े เคจिเคฐ्เคฆेเคถों เค”เคฐ เค†เคฆेเคถों เค•ा เคจिเคท्เค ाเคชूเคฐ्เคตเค• เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคจा।

 * เคœ्เคžाเคจ เค•ो เค—्เคฐเคนเคฃ เค•เคฐเคจा: เค—ुเคฐु เคฆ्เคตाเคฐा เคฆिเค เค—เค เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคชूเคฐ्เคฃเคคः เค”เคฐ เคธเคนी เคขंเค— เคธे เค†เคค्เคฎเคธाเคค เค•เคฐเคจा।

 * เค—ुเคฐु เค•ी เคธेเคตा: เค—ुเคฐु เค•ी เคถाเคฐीเคฐिเค• เค”เคฐ เค…เคจ्เคฏ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•ा เคง्เคฏाเคจ เคฐเค–เคจा।

 * เค—ुเคฐु เคฆเค•्เคทिเคฃा: เคถिเค•्เคทा เคชूเคฐी เคนोเคจे เคชเคฐ เค—ुเคฐु เคฆเค•्เคทिเคฃा เคฆेเคจा, เคœो เค•ेเคตเคฒ เคงเคจ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เค•ृเคคเคœ्เคžเคคा เค”เคฐ เคธเคฎ्เคฎाเคจ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคนोเคคी เคนै।

 * เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ: เคช्เคฐाเคช्เคค เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•เคฐเคจा เค”เคฐ เค‰เคธे เคตिเค•ृเคค เคจ เคนोเคจे เคฆेเคจा।

 * เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เคตिเคธ्เคคाเคฐ: เคธ्เคตเคฏं เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจे เค•े เคฌाเคฆ, เคฏเคฆि เคฏोเค—्เคฏ เคนो, เคคो เค‰เคธ เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคฆूเคธเคฐों เคคเค• เคชเคนुंเคšाเคจा เค”เคฐ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ो เค†เค—े เคฌเคข़ाเคจा।

เคตिเคญिเคจ्เคจ เค—्เคฐंเคฅों เคฎें เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•े เคธंเคฆเคฐ्เคญ

เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธाเคนिเคค्เคฏ เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•े เค…เคจेเค• เคฎाเคฐ्เคฎिเค• เค”เคฐ เคถिเค•्เคทाเคช्เคฐเคฆ เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃों เคธे เคญเคฐा เคชเคก़ा เคนै।

 * เค‰เคชเคจिเคทเคฆ:

   * เค•เค ोเคชเคจिเคทเคฆ: เคจเคšिเค•ेเคคा เค”เคฐ เคฏเคฎ เค•ा เคธंเคตाเคฆ। เคจเคšिเค•ेเคคा เค•ी เคฆृเคข़เคคा, เคœिเคœ्เคžाเคธा เค”เคฐ เคฏเคฎ เค•े เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคช्เคฐเคคीเค•। เคฏเคฎ เคชเคนเคฒे เคจเคšिเค•ेเคคा เค•ो เคฎाเคฏाเคตी เคช्เคฐเคฒोเคญเคจ เคฆेเคคे เคนैं, เคชเคฐ เคจเคšिเค•ेเคคा เค…เคชเคจे เคธเคค्เคฏ เค•ी เค–ोเคœ เคชเคฐ เค…เคŸเคฒ เคฐเคนเคคा เคนै। เค…ंเคคเคคः เคฏเคฎ เค‰เคธे เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ा เคฐเคนเคธ्เคฏ เคฌเคคाเคคे เคนैं।

   * เค›ांเคฆोเค—्เคฏ เค‰เคชเคจिเคทเคฆ: เคถ्เคตेเคคเค•ेเคคु เค”เคฐ เค‰เคฆ्เคฆाเคฒเค• เค†เคฐुเคฃि เค•ा เคธंเคตाเคฆ। เคชिเคคा (เค—ुเคฐु) เค‰เคฆ्เคฆाเคฒเค• เค†เคฐुเคฃि เค…เคชเคจे เคชुเคค्เคฐ เคถ्เคตेเคคเค•ेเคคु เค•ो 'เคคเคค्เคค्เคตเคฎเคธि' (เคตเคน เคคुเคฎ เคนो) เค•े เคฎเคนाเคตाเค•्เคฏ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคธเคฎเคाเคคे เคนैं, เคœो เคฌ्เคฐเคน्เคฎ เค”เคฐ เค†เคค्เคฎा เค•ी เคเค•ाเคค्เคฎเคคा เค•ा เคช्เคฐเคคीเค• เคนै।

   * เคช्เคฐเคถ्เคจ เค‰เคชเคจिเคทเคฆ: เค›เคน เคถिเคท्เคฏ เคฎเคนเคฐ्เคทि เคชिเคช्เคชเคฒाเคฆ เคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเคถ्เคจ เคชूเค›เคคे เคนैं, เค”เคฐ เคฎเคนเคฐ्เคทि เค‰เคจเค•े เคช्เคฐเคถ्เคจों เค•ा เค‰เคค्เคคเคฐ เคฆेเคคे เคนैं, เคœो เค†เคค्เคฎा, เคช्เคฐाเคฃ, เคธृเคท्เคŸि เค†เคฆि เค•े เค—ूเคข़ เคฐเคนเคธ्เคฏों เค•ो เค‰เคœाเค—เคฐ เค•เคฐเคคे เคนैं।

 * เคญเค—เคตเคฆ्เค—ीเคคा (เคฎเคนाเคญाเคฐเคค เค•ा เค…ंเคถ):

   * เคฏเคน เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคธिเคฆ्เคง เค”เคฐ เค—เคนเคจ เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนै, เคœเคนाँ เคญเค—เคตाเคจ เค•ृเคท्เคฃ เคธ्เคตเคฏं เค…เคฐ्เคœुเคจ เค•े เค—ुเคฐु เคฌเคจเคคे เคนैं। เค•ुเคฐुเค•्เคทेเคค्เคฐ เค•े เคฏुเคฆ्เคงเคญूเคฎि เคฎें เค…เคฐ्เคœुเคจ เคœเคฌ เคฎोเคนเค—्เคฐเคธ्เคค เคนो เคœाเคคे เคนैं, เคคเคฌ เค•ृเคท्เคฃ เค‰เคจ्เคนें เค•เคฐ्เคฎเคฏोเค—, เคœ्เคžाเคจเคฏोเค— เค”เคฐ เคญเค•्เคคिเคฏोเค— เค•ा เค‰เคชเคฆेเคถ เคฆेเคคे เคนैं, เค‰เคจ्เคนें เค‰เคจเค•े เค•เคฐ्เคคเคต्เคฏ เค•ा เคฌोเคง เค•เคฐाเคคे เคนैं เค”เคฐ เค…ंเคคเคคः เค‰เคจ्เคนें เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ी เค“เคฐ เคฒे เคœाเคคे เคนैं। เคฏเคน เคธंเคตाเคฆ เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै เค•ि เค—ुเคฐु เคจ เค•ेเคตเคฒ เคœ्เคžाเคจ เคฆेเคคा เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เคตिเคทเคฎ เคชเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคฏों เคฎें เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคธเคนी เคฎाเคฐ्เค— เคญी เคฆिเค–ाเคคा เคนै।

 * เคฎเคจुเคธ्เคฎृเคคि:

   * เคฏเคน เคช्เคฐाเคšीเคจ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตिเคงि เค—्เคฐंเคฅ เค—ुเคฐु เค•े เคฎเคนเคค्เคต, เคถिเคท्เคฏ เค•े เค•เคฐ्เคคเคต्เคฏ เค”เคฐ เคถिเค•्เคทा เค•े เคจिเคฏเคฎों เคชเคฐ เคช्เคฐเค•ाเคถ เคกाเคฒเคคा เคนै। เค‡เคธเคฎें เค—ुเคฐु เค•ो เคชिเคคा เค•े เคธเคฎाเคจ เคชूเคœเคจीเคฏ เคฌเคคाเคฏा เค—เคฏा เคนै เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•ो เค—ुเคฐु เค•ी เค†เคœ्เคžा เค•ा เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคจे เคคเคฅा เค‰เคจเค•ी เคธेเคตा เค•เคฐเคจे เค•ा เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคฆिเคฏा เค—เคฏा เคนै।

 * เค—ुเคฐु เค—्เคฐंเคฅ เคธाเคนिเคฌ:

   * เคธिเค– เคงเคฐ्เคฎ เค•ा เคฏเคน เคชเคตिเคค्เคฐ เค—्เคฐंเคฅ เค—ुเคฐु เค•े เคฎเคนเคค्เคต เค•ो เคธเคฐ्เคตोเคชเคฐि เคฎाเคจเคคा เคนै। เค‡เคธเคฎें เค—ुเคฐु เค•ो เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ा เคฐूเคช เค”เคฐ เคฎोเค•्เคท เค•ा เคฆाเคคा เคฌเคคाเคฏा เค—เคฏा เคนै। เค—ुเคฐु เค—्เคฐंเคฅ เคธाเคนिเคฌ เคฎें เค•เคนा เค—เคฏा เคนै เค•ि เค—ुเคฐु เค•े เคฌिเคจा เค•ोเคˆ เคœ्เคžाเคจ เคจเคนीं, เค”เคฐ เค—ुเคฐु เค•े เคฌिเคจा เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि เคจเคนीं।

 * เคชुเคฐाเคฃ (เคญाเค—เคตเคค เคชुเคฐाเคฃ, เคถिเคต เคชुเคฐाเคฃ เค†เคฆि):

   * เค‡เคจ เค—्เคฐंเคฅों เคฎें เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคงों เค•े เค…เคจेเค• เค†เค–्เคฏाเคจ เคฎिเคฒเคคे เคนैं, เคœो เค—ुเคฐु เค•ी เคฎเคนिเคฎा เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•ी เคญเค•्เคคि เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं। เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค, เค‹เคทि เคฆुเคฐ्เคตाเคธा เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคถिเคท्เคฏों เค•ी เค•เคฅाเคँ, เคฏा เคถुเค•्เคฐाเคšाเคฐ्เคฏ เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคถिเคท्เคฏों เค•ी เค•เคนाเคจिเคฏाँ।

 * เคฏोเค— เคธूเคค्เคฐ (เคชเคคंเคœเคฒि):

   * เคฏเคน เค—्เคฐंเคฅ เค—ुเคฐु เค•े เคฎเคนเคค्เคต เค•ो เคชเคฐोเค•्เคท เคฐूเคช เคธे เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै, เค•्เคฏोंเค•ि เคฏोเค— เค•ी เคถिเค•्เคทा เค—ुเคฐु เค•े เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เค•े เคฌिเคจा เคธंเคญเคต เคจเคนीं เคฎाเคจी เคœाเคคी। 'เคˆเคถ्เคตเคฐ เคช्เคฐเคฃिเคงाเคจ' (เคˆเคถ्เคตเคฐ เค•े เคช्เคฐเคคि เคธเคฎเคฐ्เคชเคฃ) เค”เคฐ 'เค—ुเคฐु-เค‰เคชเคฆेเคถ' (เค—ुเคฐु เค•े เค‰เคชเคฆेเคถ) เคฏोเค— เคฎाเคฐ्เค— เคฎें เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฎाเคจे เคœाเคคे เคนैं।

 * เคจाเคŸ्เคฏเคถाเคธ्เคค्เคฐ (เคญเคฐเคค เคฎुเคจि):

   * เค•เคฒाเค“ं เค•े เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคญी เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เคตिเคถेเคท เคฎเคนเคค्เคต เคนै। เคจाเคŸ्เคฏเคถाเคธ्เคค्เคฐ เคฎें เคญเคฐเคค เคฎुเคจि เคจे เค•เคฒाเค“ं เค•ी เคถिเค•्เคทा เคฎें เค—ुเคฐु เค•े เคฎเคนเคค्เคต เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•े เค…เคจुเคถाเคธเคจ เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆिเคฏा เคนै।

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ी เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคช्เคฐाเคธंเค—िเค•เคคा เค”เคฐ เคšुเคจौเคคिเคฏाँ

เค†เคงुเคจिเค• เคถिเค•्เคทा เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคฎें เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•ा เคชाเคฐंเคชเคฐिเค• เคธ्เคตเคฐूเคช เค•ुเค› เคนเคฆ เคคเค• เคฌเคฆเคฒ เค—เคฏा เคนै, เคฒेเค•िเคจ เค‡เคธเค•ी เค…ंเคคเคฐ्เคจिเคนिเคค เคญाเคตเคจा เค†เคœ เคญी เคช्เคฐाเคธंเค—िเค• เคนै।

เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคช्เคฐाเคธंเค—िเค•เคคा:

 * เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ: เค†เคœ เคญी เคตिเคถेเคทเคœ्เคžเคคा เค•े เค•्เคทेเคค्เคฐों เคฎें (เคœैเคธे เคถाเคธ्เคค्เคฐीเคฏ เคธंเค—ीเคค, เคจृเคค्เคฏ, เค•เคฒा, เคถोเคง) เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคง เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคฎूเคฒ्เคฏเคตाเคจ เคนैं।

 * เคจैเคคिเค• เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ा เคธंเคšाเคฐ: เคถिเค•्เคทा เค•ा เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•ेเคตเคฒ เคจौเค•เคฐी เคชाเคจा เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคเค• เคœिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคจाเค—เคฐिเค• เคฌเคจเคจा เคญी เคนै। เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เคจैเคคिเค• เค”เคฐ เคฎाเคจเคตीเคฏ เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ो เคธ्เคฅाเคชिเคค เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคคी เคนै।

 * เค…เค–ंเคก เคœ्เคžाเคจ: เคชुเคธ्เคคเค•ीเคฏ เคœ्เคžाเคจ เคธे เคชเคฐे, เคœीเคตเคจ เค•े เค…เคจुเคญเคต เค”เคฐ เคต्เคฏाเคตเคนाเคฐिเค• เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธंเคšाเคฐ เค—ुเคฐु เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคนी เคธंเคญเคต เคนै।

 * เคช्เคฐेเคฐเคฃा เค”เคฐ เคช्เคฐोเคค्เคธाเคนเคจ: เคเค• เค…เคš्เค›ा เค—ुเคฐु เค…เคชเคจे เคถिเคท्เคฏ เค•ो เคช्เคฐेเคฐिเคค เค•เคฐเคคा เคนै, เค‰เคธे เค‰เคธเค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เคชเคฐ เคตिเคถ्เคตाเคธ เคฆिเคฒाเคคा เคนै เค”เคฐ เค‰เคธे เค•เค िเคจाเค‡เคฏों เคธे เคœूเคเคจे เค•ी เคถเค•्เคคि เคฆेเคคा เคนै।

เคšुเคจौเคคिเคฏाँ:

 * เคธाเคฎूเคนिเค•ीเค•เคฐเคฃ: เคฌเคก़े เคถिเค•्เคทเคฃ เคธंเคธ्เคฅाเคจों เคฎें เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคง เคธ्เคฅाเคชिเคค เค•เคฐเคจा เค•เค िเคจ เคนो เค—เคฏा เคนै।

 * เคต्เคฏाเคตเคธाเคฏीเค•เคฐเคฃ: เคถिเค•्เคทा เค•े เคฌเคข़เคคे เคต्เคฏाเคตเคธाเคฏीเค•เคฐเคฃ เคจे เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคง เค•ी เคชเคตिเคค्เคฐเคคा เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•िเคฏा เคนै।

 * เคธเคฎเคฏ เค•ा เค…เคญाเคต: เค†เคงुเคจिเค• เคœीเคตเคจเคถैเคฒी เคฎें เค—ुเคฐु เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เคฆोเคจों เค•े เคชाเคธ เคชाเคฐंเคชเคฐिเค• เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคฌंเคง เค•ो เคตिเค•เคธिเคค เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคธเคฎเคฏ เคจเคนीं เคนोเคคा।

 * เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ा เคน्เคฐाเคธ: เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เคถ्เคฐเคฆ्เคงा เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•े เคช्เคฐเคคि เคจिเคธ्เคตाเคฐ्เคฅเคคा เคœैเคธे เคชाเคฐंเคชเคฐिเค• เคฎूเคฒ्เคฏों เค•ा เค•्เคทเคฐเคฃ เคฆेเค–ा เคœा เคฐเคนा เคนै।

 * เคคเค•เคจीเค•ी เคจिเคฐ्เคญเคฐเคคा: เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เค”เคฐ เค‘เคจเคฒाเค‡เคจ เคธंเคธाเคงเคจों เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เคจे เคช्เคฐเคค्เคฏเค•्เคท เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคธंเคตाเคฆ เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เค•ो เค•ुเค› เคนเคฆ เคคเค• เค•เคฎ เค•เคฐ เคฆिเคฏा เคนै, เคนाเคฒांเค•ि เคฏเคน เค‡เคธเค•ी เคœเค—เคน เคจเคนीं เคฒे เคธเค•เคคा।

เคจिเคท्เค•เคฐ्เคท

เค—ुเคฐु-เคถिเคท्เคฏ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธंเคธ्เค•ृเคคि เค•ा เคเค• เค…เคฎूเคฒ्เคฏ เคฐเคค्เคจ เคนै, เคœिเคธเคจे เคธเคนเคธ्เคฐाเคฌ्เคฆिเคฏों เคธे เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคจैเคคिเค•เคคा เค•ी เคฎเคถाเคฒ เค•ो เคช्เคฐเคœ्เคตเคฒिเคค เคฐเค–ा เคนै। เคฏเคน เค•ेเคตเคฒ เคเค• เคถैเค•्เคทเคฃिเค• เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคเค• เคœीเคตเคจเคถैเคฒी, เคเค• เคฆเคฐ्เคถเคจ เค”เคฐ เคเค• เคชเคตिเคค्เคฐ เคธंเคฌंเคง เคนै เคœो เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค”เคฐ เคธाเคฎाเคœिเค• เคตिเค•ाเคธ เค•े เคฒिเค เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै। เคฏเคฆ्เคฏเคชि เค†เคงुเคจिเค• เคฏुเค— เคฎें เค‡เคธे เค…เคจेเค• เคšुเคจौเคคिเคฏों เค•ा เคธाเคฎเคจा เค•เคฐเคจा เคชเคก़ เคฐเคนा เคนै, เค‡เคธเค•ी เคฎूเคฒเคญूเคค เค…เคตเคงाเคฐเคฃाเคँ - เคœ्เคžाเคจ เค•े เคช्เคฐเคคि เคถ्เคฐเคฆ्เคงा, เค—ुเคฐु เค•े เคช्เคฐเคคि เคธเคฎเคฐ्เคชเคฃ, เค”เคฐ เคถिเคท्เคฏ เค•े เคธเคฐ्เคตांเค—ीเคฃ เคตिเค•ाเคธ เค•ी เคช्เคฐเคคिเคฌเคฆ्เคงเคคा - เค†เคœ เคญी เค‰เคคเคจी เคนी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนैं। เค‡เคธ เคชเคฐเคฎ्เคชเคฐा เค•े เคชुเคจเคฐुเคค्เคฅाเคจ เค”เคฐ เคธเคฎเค•ाเคฒीเคจ เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เค‡เคธเค•े เค…เคจुเค•ूเคฒเคจ เคธे เคนी เคนเคฎ เค…เคชเคจे เคธเคฎृเคฆ्เคง เคœ्เคžाเคจ เคตिเคฐाเคธเคค เค•ो เคธंเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค– เคธเค•เคคे เคนैं เค”เคฐ เค†เคจे เคตाเคฒी เคชीเคข़िเคฏों เค•े เคฒिเค เคเค• เคฌेเคนเคคเคฐ เคญเคตिเคท्เคฏ เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।